Ուսումնական`Մայիս

Մայիսի 1-5

Գործնական քերականություն

Մայրենի լեզու, 7-8-րդ դասարան, էջ 150,  376, 377, 378
                                               
                                 376
                        Կետադրել
Կա մի գյուղ`Դրմբոն ճանապարհից հետո։

Ընկերներս գլխաբաց,չթև հասարակ շապիկներով,երկու տղա քայլում էին գետափով։

Ես ու իմ ընկեր`Անդոն,հաց էինք տանում նրա հոր բրուտ,Ավագի համար։

Կարմիր շորերով աղջիկը,այդ բարձրահասակ երեխան հեռացավ,կտուրից

Մենք`ես ու Ցոլակը մտանք բակ։

Մուշի մեջ երևաց ոսկե ծաղիկներով`Ազնոն դուստրը,իմ  վաղեմի ծանոթը։

Քամին աշխարհի հզոր ու անսանձ ոգին,վայրագ ուժով խառնեց-պղտորեց գետի անշարժ ջրերը։

Մեր երեխաների աչքը,չէր հեռանում արագիլներին։

Հովտի մեջ,հենց առվակի մոտ,երկնագույն երևացող սյուն էր կանգնած։

Հաջորդ տարի աշնան առաջին օրերին,մեր գազանանոցում մի հյուր ունեցանք`աֆրիկյան ջունգլիներից։

                          377

Պարզվում է,որ մարդու առողջական վիճակի նախ և առաջ (կախվել) կախված է եղել նրա մարդկային հարաբերություններից։Նախանձը,օրինակ,ոչ միայն որդու նման (կրծել) կրծում է մարդու հոգին և (տակնուվրա անել) տակնուվրա անում էությունը,այլև (առաջացնել)առաջացնում ստամոքսի խոց ու արյան ճնշման հիվանդություններ։Ահա թե ինչու են ասում{{Եթե չցանկանաս տառապել,մի`նախանձիր}}։Զրտպատությունը,վիրավորանքը,շողոքորտությունը,անտաշ վերաբերմունքն ու հայհոյանքը  նիկոտինի ու ալկոհոլի նման թունավորում է նաև մարդու օրգանիզմը։
Երկրում առաջին ծխողները եգիպտական փարավոնների են(լինել)եղել։Մ.թ.ա երկրորդ հազարամյակին վերաբերվող մի թանգարանում հնագետներ ծխելու հարմարանքներ են գտել։
Սենյակներ ներկելիս,պատուհաններն ու դռները փակ պիտի լինեն,որովհետև միջանցիք քամին ու խոնավ օդը չեն թողնում,որ  ներկը  հավասարաչափ(չորանալ)չորանա։

                        378
Տեքստը միայն պարզ նախադասություններով փոխադրիր

1980թ.հունվարին Ֆինլանդիայում նոր օրենք է ընդունվել,ըստ որ երկրի կրկեսներում փղերի ելույթներն արգելված են,որովհետև արևադարձային այդ կենդանիները վար են հաղթահարում`Սուոմիի ցուրտ կլիման։Փղերը միակը չեն նաև հիշատակվում են ռնգեղջյուրները ,զեբրերը,ջայլամները կոկորդիլոսները և կապիկները։Ֆինլանդիան միակ երկիրն է,որ այդպիսի օրենք է ընդունել։

Փոխադրություն

Գրականություն

Հայ ժամանակակից գրողներ- Հրաչյա Սարիբեկյան

Այնտեղ`աչքերդ երբ բացես

Հայ տղան մի անգամ արաբական շուկայում տեսնում է և սիրահարվում մի արաբ աղջկա։Աղջկան տեսնում և կորցնում ամբոխի մեջ,բայց հետո գտնում է։Պատմությունը շատ մեծ մտածելու տեղիք է տալիս։Սերը չի հարցնում ազգությունը,կրոնը,սովորությունները։ Իմ կարծիքով կապ չունի կրոնը կամ ազգությունը,եթե մարդիկ սիրում են միմյանց,ապա կարող ենք երջանիկ լինել։Պատմվածքում նաև պատմում էր նրանց հարաբերությունների մասին։Աղջիկը և տղան սիրում էին իրար,բայց նրանց կապը բերեց երկուսի կործանմանը։Աղջկա եղբայրները սպանեցին տղային։Պատմությունը մի տեսակ ինձ համար տխուր էր։Մինչև վերջին տողը կարդացել եմ հետաքրքրությամբ ու նոր սպասումներ։

Մայիսի 7-12

Գործնական քերականություն
Մայրենի լեզու, 7-8-րդ դասարան, էջ 151, 379

                            379
Սովորաբար մի առավոտ,նկարագի`ր այնպես,որ զգացվի

Ա.Քո առավոտները սիրում ես
Բ.Միապաղությունը քեզ հոգնեցրել է
Գ.Ինչ-որ անակնկալ է սպասվում

Սովորաբար ամեն  առավոտ սպասում եմ նոր ու նոր անակնկալների։Առավոտը օրվա սկիզբ է,որը պետք է ծաղկեցնես և գեղեցկացնես։Միապաղությունը անհետաքրքիր է,բայց մենք կարող ենք այն զարդարել և գունավորել։Առավոտ նաև լավ սկիզբ է մտածելու և խորհելու համար։Կարող ենք պլանավորել օրվա հետագա զարգացումները և կարգավորել օրակարգը։


                                                  Մայիսյան հավաք
                         
Մենք ունեցանք երկու հանդիպում մեկը գեղարվեստի հարդակում,իսկ մյուսը ավագի գրադարանում։Առաջին  հանդիպումը գեղարվեստի հարդակում էր մի, բանաստեղծ աղջկա մասին,իսկ մյուս հանդիպումը քննարկում էր ճանապարհորդությունների մասին։Երկու հանդիպումնել շատ հետաքրքիր էր։Տպավորիչ էր ճանապարորդությունների մասին թեման։Ճանապարհորդությունները մարդու կյանքում կարևոր են,որովհետև մարդը ձեռք է բերում ազատություն և ավելի լավ է ճանաչում աշխարհը։Զգացողությունները տարբեր են։

Գյումրեցիներին մենք դիմավորեցինք և ցույտ տվեցինք մեր դպրոցում։Մենք գնացել էինք Գյումրի երկու ամիս առաջ և նրանք մեզ շատ լավ ընդունեցին։Մայիսի 18-ին Գյումրեցիները եկան Երևան։Մենք նրանց ցույցտվեցինք մեր դպրոցը։Նրանց հեՏ շատ հետաքրքիր էր։Հետո գնացինք հրաձգարան,իսկ դրանից հետո գնացինք Նոր դպրոց։Նրանք  նախաճաշեցին հետ եկանք դպրոց և տեսանք միջացառումը։Միքիչ մնացին նրանք և գնացին։

Մայիսի 19-մենք գնացինք Ծաղկեվանք։Օրը շատ հետաքրքիր և ուրախ։Մենք քայլեցինք,ծաղիկ հավաքեցինք և գնացինք Կարբիի ձոր և մի քանի ժամ այնտեղ մնալուց հետո վերադարձանք։





Փոխադրություն

Գրականություն
Ուսումնական նախագիծ «Հայ ժամանակակից գրողներ»

Մայիսի 14-19

Փոխադրություն

Գրականություն

Հեղինակային կրթական ծրագրերի մայիսյան հավաք

Մայիսի 21-25

Հայրենագիտական- արշավախմբային ճամփորդություն Սյունիք

Երգ երգոց

Քահանա Մարինիոնը  բարձրահասակ և նիհար մարդ էր.Նա հոգևորական էր,և խուսափում էր կանանցից.Նա կարծում էր,որ կանայք են մեղավոր նախադարում տեղի ունեցած  սխալի պատճառով.Նրա համար անքննելի էին Աստծո գործերը.Նա նման չէր մյուս քահանաներին.Նա ուներ Ժաննա անունով մի քրոջ աղջիկ;Աղջկա խնամակալությամբ քահանան էր զբաղվում.Նա աղջկան շատ էր սիրում և ցանկանում դաստիարակել իր ձևով.Նրան  լուրջ խրատնել տալու ժամանակ աղջիկը  սկսում էր ծիծաղել.Աղջիկը կենսուրախ ու զվարթ էր.Երբ քեռին բարկանում էր նրա վրա նա գալիս  համբուրում ու գրկում էր:Մի անգամ ժամհարը  քահանային ասաց,որ  աղջիկը ամեն երեկո՝ժամը 10-ին դուրս է գալիս և կեսգիշերին վերադառնում տուն:Քահանան չղանյացած մտածում էր.Եկավ գիշերը և քահանան ձեռնափայտը ձեռքին,ատամները ճռճռացնելով դուրս է գալիս տնից.Դուրս գալուց կագնեց և նայեց լուսնին.Տեսարանը շատ գեղեցիկ էր և նա զմայլվում էր բնությամբ.Նա մտածում էր,որ մարդիկ քնած էին ու ողջ աշխարհը քնած է ում համար է այս ամեն ինչը.Մեկել գետի մոտից տեսավ մի ստվեր՝ տղայի և աղջկա;Կարծես նրանք ավելի գեղեցկացնեին այս ամենը;Քահանան մտածեց,որ Աստծո կամքն է  և  իրավունք չունի սիրո տաճարում մնալու;Քահանան շփոթված հեռացավ այնտեղից.

Այնտեղ`աչքերդ երբ բացես

Հայ տղան մի անգամ արաբական շուկայում տեսնում է և սիրահարվում մի արաբ աղջկա։Աղջկան տեսնում և կորցնում ամբոխի մեջ,բայց հետո գտնում է։Պատմությունը շատ մեծ մտածելու տեղիք է տալիս։Սերը չի հարցնում ազգությունը,կրոնը,սովորությունները։ Իմ կարծիքով կապ չունի կրոնը կամ ազգությունը,եթե մարդիկ սիրում են միմյանց,ապա կարող ենք երջանիկ լինել։Պատմվածքում նաև պատմում էր նրանց հարաբերությունների մասին։Աղջիկը և տղան սիրում էին իրար,բայց նրանց կապը բերեց երկուսի կործանմանը։Աղջկա եղբայրները սպանեցին տղային։Պատմությունը մի տեսակ ինձ համար տխուր էր։Մինչև վերջին տողը կարդացել եմ հետաքրքրությամբ ու նոր սպասումներ։

մարտի 26-ապրիլի 1

Ըստ տրված կաղապարների, բարդ նախադասություններ կազմ՛ր:

Ե՛վ ծրանը, և՛ խաղողը արդեն ծաղկել են։

Ո՛չ տղան, ո՛չ աղջիկը չեին կարողանում հասկանալ միմյանց:

Թե՛ այգում, թե՛ դաշտերում ամեն ինչ արդեն աճել էր:

Կա՛մ  պատմիր, կա՛մ անկեղծացիր։

Տեքստը մեկ նախադասությամբ փոխադրի´ր:

Սըր Ուոլթըր Ռլեյնը (անգլիացի պետական գործիչ և ծովագնաց) Ամերիկայից Անգլիա բերեց երկու բույս՝ կարտոֆիլն ու ծխախոտը: Հավանաբար, նա Անգլիայում առաջին ծխողն է եղել:
Մի երեկո, երբ աշխատասենյակում նստած իր ծխամորճն էր ծխում, հայտնվեց ծառան՝ մի նամակ ձեռքին: Վերջինս ծխող մարդ երբեք չէր տեսել և կարծես, թե տերն այրվում է: Նա նամակը գցեց և ահաբեկված դուրս վազեց՝ գոռալով.
-Տերս այրվում է, տերս այրվում է, ծուխը դուրս է գալիս նրա քթից ու բերանից:
Հետո շտապ մի դույլ ջուր բերեց և տիրոջ վրա լցրեց: Վերջինս չհասցրեց անգամ բացատրել, թե    ի´նչ է իր ձեռքինը:

Կետադրի՛ր նախադասությունները:

Հույները ծովերի աստված՝Պոսեյդոնին եզ էին զոհաբերում,որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ:
Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը,որպես շքեղ ապարանք առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ:
Նկարահանող խցիկի մոտ,անփույթ կանգնած էր Ջեկը,իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր:
Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը իբրև դիպուկ նետված փետտրագնդակ:
Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ,կառչել էինք վազող կենդանուց:
Լեռների ու բլուրների մեծ մաս,որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ,վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից:

.Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները ուղղի՛ր:

Բացի աղջիկը, բոլորն ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել:Բացի աղջկանից
Սիրահարված եմ ձեր երկրի վրա:ԵրկրինՀալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտով:Կարոտը

Քույրս երրորդ դասարան է:Դասարանում էԲաժակը ձեռքն էր, որ մտավ:ձեռքում էր
Շատ լավ է տիրապետում անգլերենը:ԱնգլերենիԲացի դա, ազատ ժամանակն ու արձակուրդն անցկացնում էր պրոֆեսորին ոչ սազական եղանակով:դրանից

Փակագծերում տրված բայը պահանջված ձևով գրի՛ր:

Պարզվում է, որ մարդու առողջական վիճակը նախ և առաջ (կախվել)կաղված է մարդկային հարաբերություններից: Նախանձը, օրինակ, ոչ միայն որդի նման (կրծել) կրծելու մարդու հոգին և (տակնուվրա անել)տակնուվրա անելու էությունը, այլև (առաջացնել) ստամոքսի խոց ու արյան ճնշման հիվանդություններ: Ահա թե ինչու են ասում. «Եթե (չցանկանալ) չցանկանաիր տառապել, մի՛ նախանձիր»: Զրպարտությունը, վիրավորանքը, շողոքորթությունը, անտաշ վերաբերմունքն ու հայհոյանքը նիկոտինի ու ալկոհոլի նման (թունավորել) թունավորվելու նաև մարդու օրգանիզմը:
Երկրում առաջին ծխողները եգիպտական փարավոններն (լինել):են եղել
Մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակին վերաբերող մի թանգարանում հնագետները ծխելու հարմարանքներ (գտնել) են գտել:Սենյակները ներկելիս պատուհաններն ու դռները փակ պիտի լինեն, որովհետև միջանցիկ քամին ու խոնավ օդը չեն թողնում, որ ներկը հավասարապես (չորանալ)չորանար:

8.Պատմությունը դարձրո՛ւ ներկա ժամանակով: Տրված և ստացված տեքստերում ո՞ր նախադասությունները լրիվ համընկան:            Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էինք ձեռք բերել, որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտված մի էակ էր: Ամեն օր նրան դուրս էինք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում էր տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոսանքով անցնում էին որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում էին խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաները: Մենք ենթադրում էինք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին: Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի ընկավ, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ էր մտնում, կապիկն իսկույն դուրս էր ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց էր գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չէր դիմանում:

  Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էնք ձեռք բերել, որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտված մի էակ է: Ամեն օր նրան դուրս ենք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում է տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոսանքով անցնում էր որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում են խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաները: Մենք ենթադրում ենք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին: Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի ընկավ, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ է մտնում, կապիկն իսկույն դուրս էր ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց է գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չի դիմանում:

Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր միայն տրված բառերի արմատներով:
ա) հայրապետ=հայր-ա-պետ, սահմանազոր=սահման-ա-զոր, դիմադիր=դիմ-ա-դիր, խաչակնքել=խաչ-ա-կնքել, ծանրակշիռ=ծանր-ա-կշիռ

բ) զվարթաբան=զվարթ-ա-բան ,ձայնասփյուռ=ձայն-ա-սփյուռ, լուսապսակ=լույս-ա-պսակ, աստղագուշակ=աստղ-ա-գուշակ, մեղմաշունչ=մեղմ-ա-շունչ, կանխավճար=կանխիկ-ա-վճար, բարետես=բարի-տես

Պատմությունը շարունակի՛ր:
Տիեզերանավի բոլոր ուղևորներն արդեն տեղերում էին, շարժասանդուղքը հեռացել, դուռն ամուր փակվել էր, և ուղեկցորդուհին թռիչքի մասին էր հայտարարում: Բայց դեռ վախենում էի, որ հանկարծ կզղջան մեզ այդ վտանգավոր թռիչքին թողնելու համար, կիջեցնեն և մեր բոլոր ջանքերն ապարդյուն կանցնեն: Բայց հանկարծ մի ահավոր աղմուկ սկսվեց, նավը ցնցվեց ու թափով պոկվեց տեղից:
Մխրճվում ենք երկնքի մեջ, սլանում ենք դեպի աստղերը:Ինքնաթիռը իջնում էր ցած և մարդիկ ուղղակի վախից դողում և ճչում եին:Հանկարծակի օդում կանգ առավ  և, մի քանի րոպե հետո թռիչքը շարունակվեց և մարդկանց կեսը շատ վախեցած եին:

Հոմանիշներից յուրաքանչյուրով նախադասություն կազմի՛ր:
ա) երկարել, ձգվել

Աղջկա մազերը համեմատաբար սկսում եին արագ երկարել:

Ծերունին ձեռքերով ձգվոել էր մինչև երկինքը:

բ) աղքատ, խեղճ,

Աղքատ հոգի ունեցող մարդը երբեք չի կարող երջանիկ լինի

Խեղճ ու կրակ մարդը նստել էր բակում և  մտածում էր:

գ) գույն, երանգ:

Գույները պատել եին ամբողջ թղթով մեկ:

Գեղեցիկ երանգները օր-օրի ավելի եին պայծառանում:

Գծիկները ը կամ ն մասնիկով (հոդով) փոխարինի՛ր:            Ժողովուրդները  տարբերվում են իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով ու սովորույթներով: Ժողովուրդներն իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով ու սովորույթներով են տարբերվում:
Աստղադիտակը դանիացի ապակեգործներն են ստեղծել: Աստղադիտակը ստեղծել են դանիացի ապակեգործները:
Եվրոպացիները առաջին անգամ արևածաղիկն տեսան մեքսիկական տափաստաններում, երբ հայտնագործեցին Աերիկան: Արևածաղիկը առաջին անգամ եվրոպացիները տեսան մեքսիկական տափաստաններում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկան: Եվրոպացիները  մեքսիկական տափաստաններում առաջին անգամ տեսան արևածաղիկը, երբ հայտնագործեցին Ամերիկան:
Գառնիի սյունազարդ տաճարը (մ.թ. 77 թվական) Միհր  աստծո պատվին է ստեղծվել: Գառնիի սյունազարդ տաճարը  ստեղծվել է (մ.թ. 77 թվական) Միհր  աստծո պատվին: Միհր աստծո պատվին է ստեղծվել Գառնիի սյունազարդ տաճարը (մ.թ. 77 թվական): Միհր աստծո պատվին Գառնիի սյունազարդ տաճարն է ստեղծվել (մ.թ. 77 թվական):

Գյումրի

Գյումրու գեղեցկությանը ծանոթ է ողջ կամ գրեթե ողջ հայությունը։ Հայաստանից դուրս ապրող օտարերկրացիները շատ քիչ պատկերացում ունեն Գյումրու մասին կամ բոլորովին չունեն: Չգիտեն Գյումրու կոլորիտի՝ ֆայտոնի, բարբառի, հումորի, սառնորակ ջրի ու, ամենագլխավորի, որ շատ է կարևորում հենց գյումրեցին, պատվի զգացողության մասին։ Հայաստանի Հանրապետության 2-րդ քաղաքն է (Երևանից հետո): Գտնվում է Շիրակի դաշտում՝ Ախուրյան գետի ձախ ափին՝ ծովի մակերևույթից 1556 մ բարձրության վրա: Հեռավորությունը Երևանից 116 կմ է:

                                         Խոհանոց

Գյումրու կարևոր հատկանիշներից մեկն է նաև ավանդական խոհանոցը։ Գյումրու ամենօրյա կերակրատեսակները բազմազան են՝ տարբեր տեսակի շիլաներ, փլավներ, ապուրներ, որոնք կոչվում են բաղկացուցիչ հիմնական մասի անունով՝ ոսպով, բլղուրով, բրնձով և չորթանով փլավներ, չրով թիրիթ, շաղգամով յայնի, կորկոտապուր, պոչով ապուր, թանով ապուր, հառլապուր և այլն։Տոնական օրերին գյումրեցու հարգի կերակրատեսակներից են թաթար բորակին, դոլման, սաթրի քյուֆթան, քարի քյուֆթան, ղազան խորովածը, թավա քիֆթասին, չանաղը, թավան, քյալլան (կովի գլխից պատրաստվող կերակուր) և այլն։ Այս վերջին երեքը Ալեքսանդրապոլում հարգի կերակուրներ էին հատկապես արհեստավորների շրջանում։ Սրանք, ինչպես նաև գաթան, փախլավան, շաքարլոխումին, սհանչորակին (բիսկվիթ) պատրաստում էին փռում։ Ծիսական կերակուրներն էին՝ Ամանորի պասուց դոլման, կաղանդի գաթան (տարեհացը), տարբեր պատկերներով կարկանդակները, Ծննդյան տոնի հարիսան, Տրնդեզի խեձախը (աղանձ), Սբ. Սարգսի փոխինդով խաշիլն ու կարկանդակները, Զատկի ջեյեզով փլավը, Սբ. Խաչի քյաշքյան, Համբարձման կաթնապուրը, մատաղը, հոգեհացի խաշլաման և այլն։ Գյումրվա քաղաքային կերակուրները տարբերվում էին որոշակի նրբաքիմք առանձնահատկություններով ու քաղցր ուտելիքների առատությամբ։ Այդպիսիք էին քիշմիշով սոուսը, դդմով, քիշմիշով, մեղրով (կամ շաքարով) ճաշը, տապակած ծիրանի չիրը, ջեյեզով փլավը (քիշմիշով, ծիրանի, սև սալորի չրերով ու նշով), չորացրած սպիտակ թթով ձվածեղը, խուրմով ձվածեղը, պաստեղով ձվածեղը, ղայմաղը (մեղրուսեր), հասութան, զուրբիան։ Խաղողի թփով դոլման նույնիսկ կերել են շաքարի փոշով ու դարչինով։

                                                 

Արևելքի պոեզիա — իրանական-վրացական -թուրքական գրականություն
Արևելքի մշակույթը- գրականություն, երաժշտություն, ֆիլմեր

Նախապատրաստական փուլ—19 մարտի

• աշխատանքային խմբերի ստեղծում
• աշխատանքի բաժանում
• աշխատանք  խմբերով

Հիմնական փուլ
20-21 մարտի  -Թարգմանական ուսումնական աշխատանք

•  իրանական, թուրքական, վրացական մշակույթը
• գրականությունը
• կինոարվեստը
• երաժշտությունը, պարերգերը 

Զիա Օսման,  Մելիխ Ջեզդետ Անդայ, Ավնի (Մեխմեթ 2-րդ Ֆատիխ),

 20-րդ դարի թուրքական պոեզիա

Պոեզիա 

Վրացական, վրացահայ գրականություն և մշակույթ

Վիկտոր Հովսեփյան,  Հայկական Թիֆլիս, 

Ժամանակակից վրացական պոեզիա- 

Դավիթ Թեդորաձե,   

Արևելքի պոեզիա — իրանական-վրացական -թուրքական գրականություն
Արևելքի մշակույթը- գրականություն, երաժշտություն, ֆիլմեր

Նախապատրաստական փուլ—19 մարտի

• աշխատանքային խմբերի ստեղծում
• աշխատանքի բաժանում
• աշխատանք  խմբերով

Հիմնական փուլ
20-21 մարտի  -Թարգմանական ուսումնական աշխատանք

•  իրանական, թուրքական, վրացական մշակույթը
• գրականությունը
• կինոարվեստը
• երաժշտությունը, պարերգերը 

Զիա Օսման,  Մելիխ Ջեզդետ Անդայ, Ավնի (Մեխմեթ 2-րդ Ֆատիխ), 20-րդ դարի թուրքական պոեզիա

                   20-րդ դարի թուրքական պոեզիա

Թուրքական պոեզիան 20-րդ դարում Պոեզիա: «Մաքուր արվեստի» բանաստեղծների ղեկավարն էր Ահմեդ Հաշիմը (1885-1933): Նա իր բանաստեղծություններում փորձեց փախչել իրական կյանքից, որը նա ընկալեց որպես «երեւակայության լողավազանի արտացոլում»: Իր աշխատանքում սուբյեկտիվության, իմպրեսիոնիզմի եւ միմյանց փոխկապված առանձնահատկությունները:Դարերի սկզբում առաջին բանաստեղծ-հեիստները (հեջ-թուրք կախարդական չափսը) Օրհան Սեյֆին, Յուսուֆ Զիան, Խալիդ Ֆահրին եւ ուրիշներ են հանդես եկել: Նրանք նպաստել են պոեզիային, որտեղ պարսկական հատվածի նորմերը գերակշռում են, թուրք ժողովրդական վանկը `հեջը: Շատ հայտնի թուրք բանաստեղծներ, մասնավորապես, Ջենաբ Շխաբեդդինը, Ահմեդ Հաշիմը, Յահյա Քեմալը եւ ուրիշներ շարունակում էին օգտագործել պարսկական չափսերը երկար տարիներ: Այս տարիների ընթացքում ականավոր թուրք բանաստեղծ Նազիմ Հիկմետն իր առաջին հատվածներով հանդես եկավ:

Վրացական, վրացահայ գրականություն և մշակույթ

Վիկտոր Հովսեփյան,  Հայկական Թիֆլիս, 

Ժամանակակից վրացական պոեզիա-   Դավիթ Թեդորաձե,    Գրիգոլ Րոբակիձե , Տիցիան Տաբիձե , Գալակտիոն Տաբիձե

                              Տիկիան Տաբիձե

Տիցիան Ցուստինի Տաբիձե (մարտի 21 (ապրիլի 2), 1895, Չկվիշի, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն- դեկտեմբերի 16, 1937, Թբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), վրացի խորհրդային բանաստեղծ։

                                             Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը 1917թվականին։ Նա եղել է Վրացական «Երկնագույն եղջյուրներ» 1915թ սիմվոլիստական խմբակի կազմակերպիչներից մեկը։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո 1921թվականին  Տաբիձեի պոեզիայում հնչել է վերածնված երկրի հիմնը։ Տաբիձեն 1927 թվականին եղել է Խորհրդային Հայաստանում, գրել «Վրաց բանաստեղծները Հայաստանում» ակնարկը, իսկ 1932 թվականին ստեղծել է «Հայաստանում» (հրտ․ 1955, «Քարերի աղաղակը», «Կենաց», «Կաղզվանի ճանապարհին», «Պոետների երազանքը մարմնացած» և այլն) բանաստեղծական շարքը։ Սովետական Վրաստանի գեղարվեստական տարեգրությունն են «1918 թվական», «Ճակատներում», «ՌիոնՊորտ» 1928թվականին պոեմները։ Տաբիձեն մեծ քնարերգու է, արտահայտման նոր ձևեր որոնող բանաստեղծ, հայրենասիրության և ինտերնացիոնալիզմի երգիչ։ Նրա ստեղծագործությունը նկատելի ազդեցություն է գործել վրացական խորհրդային պոեզիայի վրա։                                      

Ակնկալվող արդյունքներ՝  մեդիափաթեթի ստեղծում

Աշխատանքային խումբը
Նախագիծը իրականացնողները Ավագ դպրոցի 9-րդ դասարանի սովորողներն են:

Իրանական գրականություն և մշակույթ

• Հովհաննիսյան Աննա-  Մանուչեհր Աթաշի 
• Ղազարյան Աննա —     Ֆարիբա Վաֆի
• Բարսեղյան Մանե — Սոհրաբ Սեփեհրի
• Իշխանյան Մարինե
• Մարգարյան Յուրի —Կարդում ենք Արևելքի պոեզիա
• Քոչարյան Դանիելլա — Աբդ ալ-Վահհաբ ալ-Բայաթի
• Սերոբյան Տիգրան
• Տեր-Պետրոսյան Նազելի
• Խաչատրյան Արմինե
• Գրիգորյան Էլինա
• Մարկոսյան Միլենա

Վրացական, վրացահայ գրականություն և մշակույթ

Վիկտոր Հովսեփյան,  Հայկական Թիֆլիս, 

2. Թուրքահայ  գրականություն 

Նախագիծը իրականացնողները  Ավագ դպրոցի մայրենիի ընտրությամբ խմբերի սովորողներն են:

Ռուբեն Սևակ, Ռուբեն Որբերյան, Անդան Էոզեր

Ճամփորդություն-ուխտագնացությունից առաջ՝  Չարենցյան օրերի ամփոփում Կարսում-քննարկումներ, նախագծի նախապատրաստական փուլ
Մեր գրականության Վանը

Աշխատանքային խմբի ձևավորում
Աշխատանքի բաժանում

• Ղայթանջյան Միշել- Երկիր Նաիրի
• Մանասարյան Մարտին-Գարեգին Սրվանձտյան -Ագռավաքար
• Պարճամյան Եվնիկե- Վանի մշակույթը
• Սմբաթյան Գոհար
• Մկրտչյան Միլենա Վանա լճի կղզիները՝ Կտուց
• Միրզոյան Ինա-

Ֆիլմի դիտում և քննարկում

                               Վանա ծովուն արշալույսը

Ֆիլմի գլխավոր հերոսը՝ 80-ամյա Կարապետը, որի մայրը հրաշքով փրկվել էր 1915-ի ջարդերից, փորձում է իր ամերիկացած սերունդների մեջ պահպանել կորուսյալ հայրենիքի հիշողությունը։ Միայն այդ ճանապարհով նա կարող է փրկել ընտանիքը փոխադարձ խորթացումից ու քայքայումից։ Անձամբ Կարապետն իր պարտքն է համարում ամեն տարի ապրիլի 24-ին Թուրքիայի դեսպանատան դիմաց այրել այդ երկրի ազգային դրոշը։ Դա բողոքի՝ նրան հասանելի միակ ձևն է։ Նման դեմարշները զայրացնում են որդուն՝ Տիգրանին, որը ստիպված է հոր պատճառով տուգանքներ մուծել, և անհասկանալի են 17-ամյա թոռանը, որը նույնիսկ սիրահարված է ԱՄՆ սովորելու եկած թրքուհի համակուրսեցուն։ Կարապետի անհաշտ ու անզիջում բնավորությունը թանկ է նստում նրա հարազատների վրա։

3. Մանչուկ TV-տեսաբլոգ

4. Թարգմանական ուսումնական աշխատանք
5. Նախագիծ «Տոնացույց»
Համակարգողներ՝ Դոնա Թովմասյան, Գայանե Օհանյան, Լիանա Վահանյան, Մարիա Պախուցկայա

5. Չարենցյան- նյութերի թվայնացում

Վիլյամ Սարոյան «Հանդիպում Չարենցի հետ»—  Մկրտչյան Միլենա
Մարտիրոս Սարյանը Չարենցի մասին-    Միրզոյան Ինա
Արփենիկ Չարենց«Հուշեր հայրիկիս մասին»- Ավետյան Արման
Գուրգեն Մահարի-Չարենցապատում -Միրզոյան Ինա, Հարությունյան Օվսաննա, Սարգսյան Լևոն, Հակոբյան Ռուբեն,

Արդյունքները
Ուսումնական փաթեթի ստեղծում
Աշխատանքների հրապարակում բլոգներում, ենթակայքում

 Գրիգոլ Րոբակիձե , Տիցիան Տաբիձե , Գալակտիոն Տաբիձե

Ակնկալվող արդյունքներ՝  մեդիափաթեթի ստեղծում

Աշխատանքային խումբը
Նախագիծը իրականացնողները Ավագ դպրոցի 9-րդ դասարանի սովորողներն են:

Իրանական գրականություն և մշակույթ

• Հովհաննիսյան Աննա-  Մանուչեհր Աթաշի 
• Ղազարյան Աննա —     Ֆարիբա Վաֆի
• Բարսեղյան Մանե — Սոհրաբ Սեփեհրի
• Իշխանյան Մարինե
• Մարգարյան Յուրի —Կարդում ենք Արևելքի պոեզիա
• Քոչարյան Դանիելլա — Աբդ ալ-Վահհաբ ալ-Բայաթի
• Սերոբյան Տիգրան
• Տեր-Պետրոսյան Նազելի
• Խաչատրյան Արմինե
• Գրիգորյան Էլինա
• Մարկոսյան Միլենա

Վրացական, վրացահայ գրականություն և մշակույթ

Վիկտոր Հովսեփյան,  Հայկական Թիֆլիս, 

2. Թուրքահայ  գրականություն 

Նախագիծը իրականացնողները  Ավագ դպրոցի մայրենիի ընտրությամբ խմբերի սովորողներն են:

Ռուբեն Սևակ, Ռուբեն Որբերյան, Անդան Էոզեր

Ճամփորդություն-ուխտագնացությունից առաջ՝  Չարենցյան օրերի ամփոփում Կարսում-քննարկումներ, նախագծի նախապատրաստական փուլ
Մեր գրականության Վանը

Աշխատանքային խմբի ձևավորում
Աշխատանքի բաժանում

• Ղայթանջյան Միշել- Երկիր Նաիրի
• Մանասարյան Մարտին-Գարեգին Սրվանձտյան -Ագռավաքար
• Պարճամյան Եվնիկե- Վանի մշակույթը
• Սմբաթյան Գոհար
• Մկրտչյան Միլենա Վանա լճի կղզիները՝ Կտուց
• Միրզոյան Ինա-

Ֆիլմի դիտում և քննարկում —Վանա ծովուն արշալույսը

3. Մանչուկ TV-տեսաբլոգ

4. Թարգմանական ուսումնական աշխատանք
5. Նախագիծ «Տոնացույց»
Համակարգողներ՝ Դոնա Թովմասյան, Գայանե Օհանյան, Լիանա Վահանյան, Մարիա Պախուցկայա

5. Չարենցյան- նյութերի թվայնացում

Վիլյամ Սարոյան «Հանդիպում Չարենցի հետ»—  Մկրտչյան Միլենա
Մարտիրոս Սարյանը Չարենցի մասին-    Միրզոյան Ինա
Արփենիկ Չարենց«Հուշեր հայրիկիս մասին»- Ավետյան Արման
Գուրգեն Մահարի-Չարենցապատում -Միրզոյան Ինա, Հարությունյան Օվսաննա, Սարգսյան Լևոն, Հակոբյան Ռուբեն,

Արդյունքները
Ուսումնական փաթեթի ստեղծում
Աշխատանքների հրապարակում բլոգներում, ենթակայքում

Նախագիծ «Կարդում ենք Չարենց»

Մեկնարկային մեդիափաթեթ

«Թումանյանի, Տերյանի, Չարենցի հետ չարենցյան քաղաքում»

Մարտի 13

Մեկնումը՝ 11.00Ժամը՝ 11:30 — «Չարենցի պուրակ». Եղիշե Չարենցի հուշարձանի մոտ. Միասնական ընթերցումներ, պարատունՉարենցյան ընթերցումներով քայլերթ՝  հուշարձանից դեպի տուն-թանգարան

Միասնական ընթերցումներ Չարենցի տուն-թանգարանի դիմաց

• Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս…
• Ինչ որ լավ է, վառում է ու վառվում
• Դոփում են, դոփում են, դոփում են ձիերը
• Ես իմ անուշ Հայաստանի…

Մասնակիցներ` Նախագծին կարող են մասնակցել կրթահամալիրի բոլոր  դպրոցների սեբաստացի սովորողներ, դասավանդողներ, ծնողներ…
Նպատակը՝  կարդալ, սովորել, զգալ Չարենցի ստեղծագործությունները, ծանոթանալ Չարենց գրողի, մտածողի, քաղաքացու հետ։
Խնդիրները

• Ծանոթացում Չարենցի թողած գրական ժառանգությանը
• Ստեղծագործությունների ընթերցում, բերանացի փոխանցում
• Վերլուծական մտքի զարգացում
• Ստեղծագործությունների ներկայացման հետաքրքիր, նոր մոտեցումների ցուցաբերում

Թեմաներ

• Չարենցը՝ բանաստեղծ
• Չարենցը՝ քաղաքական-հասարակական գործիչ
• Չարենցը՝ մարդ
• Չարենցը՝ քաղաքացի
• Չարենցի ստեղծագործությունների բազմազանությունը
• Չարենցի զգացումների աշխարհը
• Ուսումնասիրություններ՝ Չարենցը մեր օրերում
• Իմ Չարենցը
• Չարենցը՝ մեր տանը
• Չարենց՝ դպրոցում
• Չարենցը՝ քաղաքում
• Չարենցագետներ

Բանաստեղծություններ
Չարենցյան ողջույն«Տաղ անձնական», «Հեռացումի խոսքեր», «Վահագն», «Հայրենիքում», «Գիշերը ամբողջ հիվանդ, խելագար», «Լուսամփոփի պես աղջիկ», «Էմալե պրոֆիլը Ձեր», «Ես իմ անուշ հայաստանի»… 

Ակնկալվող արդյունքներ

Անհատական, խմբային, ընտանեկան հետաքրքիր

• նախագծեր
• վերլուծություններ
• տեսանյութեր
• ռադիոնյութեր
• գրական թատրոն
• ռոդիոթատրոն
• թափառիկ ընթերցումներ

Ուսումնական-հայրենագիտական  ճամփորդություն

Չարենցին հյուր Երկիր Նաիրիում (քառօրյա հայրենագիտական ճամփորդություն-ուխտագնացություն Կարծախ-Կարս-Անի)
Ապրիլի 28-29-30-մայիսի 1

Կենսագրական տեղեկություններ Խոսք ի խորոց սրտի

Տեսադարան

Չարենցյան ոտնահետքերով
ՆավզիկեԵրեք երգ..Չարենցի օր Չարենցի քաղաքում .Չարենցի կանչը փոխանցում ենք Փոքր Մհերին Եղիշե Չարենց Հարդագողի ճամփորդներըԵրկիր ՆաիրիՉարենցի սերերը

ՖիլմադարանԲացահայտումՉարենցի տունը Կարսում
Եղիշե ՉարենցԵղիշե Չարենց

Երգադարան
Չարենցը իր և ժամանակի առջևԱմեն տեսակ երգ երգեցիԿուզեմ հիմի փչե զուռնեն

Ունկնդրի՛ր «Տաղարան» շարքի բանաստեղծությունները

Հետաքրքիր ընթերցանություն

Մինչև ե՞րբ անորոշության մեջ մնամ…Ես մարդկայնություն եմ պահանջում, պարզ, հասարակ մարդկայնություն...
Չարենցի կանայք… Չարենցի սերերն ու հրապույրներըԱրփենիկ Չարենց «Հուշեր Հայրիկիս մասին»Չարենցի մեծ սերը
Մարտիրոս Սարյանը Չարենցի մասինՊարույր Սևակ «ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑԸ ԵՎ ԱՐԴԻԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ»

Վիրտուալ ճամփորդություն. Կարս-Երևան

Առաջադրանքներ

• Հավաքի՛ր տեղեկություններ Եղիշե Չարենցի ծննդավայրի, Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու (չմոռանաս աղբյուրը նշել) և  ներկայացրո՛ւ:

         Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի էր պատմական Այրարատ նահանգում՝ Կարսքաղաքում։ Ներկայումս գործում է որպես մզկիթ։ Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին կառուցվել է Կարսում՝ 940-ական թվականներին, Աբաս Բագրատունու օրոք։ 1579 թվականին օսմանյան թուրքերը եկեղեցին վերածում են մզկիթի իսկ, այնուհետև, երբ Կարսը գտնվում էր Ռուսաստանի վերահսկողության տակ, եկեղեցին վերածվում է ռուս ուղղափառի։

1917 թվականին, երբ Կարսը կրկին անցնում է թուրքերի տիրապետության տակ, Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին հերթական անգամ վերածվում է մզկիթի։ 1918 թվականին՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության հռչակման ժամանակ, տաճարը գործում էր որպես հայկական եկեղեցի։ Այնուհետև 1920 թվականին, Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին կրկին փոխարկվում և վերածվում է մզկիթի։

• Լսի՛ր «Տաղ անձնական» բանաստեղծությունը: Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բովանդակությունը:

           Ընթերցեցի Չարենցի  Տաղ անձնական t;բանաստեղծությունը:Բանաստեղծությունը  արտահայտում է թախիծ ու կարոտ:Չգիտեմ,բայց ընթերցելուց հասկանում եմ,որ Չարենցը զգացել է մեծ թախիծ:Նա ցանկանում էր լքել Կարսը և գնար  իր երազանքների հետևից:Չարենցը պատմում էր մարդկանց մասին ովքեր ապրում էին անհավասար կյանքով:Նա գնում էր օտար ճամփեքով իր  աստղային երազների ճանապարհով:

անձնական>>բանաստեղծությունը:Բանաստեղծությունը պատմում էր Չարենցի  Լսի՛ր «Հեռացումի խոսքեր» բանաստեղծությունը:

• Կարդա՛ Ե. Չարենցի բանաստեղծությունները:
• Կարդա՛ «Տաղարան» շարքը: Քեզ դուր եկած բանաստեղծությունները սովորիր անգի՛ր, ձայնագրի՛ր, հիմնավորի՛ր ընտրությունդ:
• Նայի՛ր «Մահվան տեսիլ» ֆիլմը:

Ի՞նչ տպավորություն ստացաք՝ ֆիլմերը դիտելով:  Գրել  այդ մասին:

Լրացուցիչ հետազոտական աշխատանք

• Ջեյմս Ռ. Ռասել- Եղիշե Չարենցի անտիպ բանաստեղծությունների արխիվից

• Եղիշե Չարենցի երկու նորահայտ վավերագրերը
• Չարենցը և արգելված գրականությունը
• Չարենցի օրագրից
• Եղիշե Չարենցի նամակը
• Չարենցի նամակը Թումանյանին

1.Ըստ ցանկության՝ ընտրել 5 հարցադրում, կատարել աշխատանքը, գրել վերլուծական կարծիք, հիմնավորել ասելիքը:2. Ըստ նախասիրության՝ ներկայացնել երկու բանաստեղծություն: Հիմնավորել ընտրությունը:
3.Եղիշե Չարենց. ժամանակը, ստեղծագործությունը, դասերն ու խորհուրդները

Ի՞նչ տպավորություն ստացաք:  Գրե՛ք այդ մասին:

4. Կարդալ«Մահվան տեսիլը» ստեղծագործությունը:

2. Դիտել «Մահվան տեսիլ» գեղարվեստական ֆիլմը, որը պատմում է մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի մասին`ներկայացնելով հանճարեղ գրողի կյանքի վերջին շրջանը ստալինյան բռնապետությունում:

5. Ի՞նչ տպավորություն ստացաք:  Գրե՛ք այդ մասին:

6. Ըստ նախասիրության՝ ներկայացրե՛ք երկու բանաստեղծություն: Հիմնավորե՛ք ընտրությունը:

Գնահատվելու է ամբողջական նախագիծը, բոլոր կետերը պարտադիր են: Կարելի է կատարել փոփոխություն՝ ընտրելով ուրիշ ենթակետ:

Որևէ բանաստեղծության  (ների) վերլուծություն, ռադիոնյութ, ֆիլմ

Բոլոր աշխատանքները պարտադիր տեղադրել բլոգներում: